Knowledge
PL | EN
YOUR ACCOUNT
DOCUMENT ON DEMAND

Did not manage to find the document you need?
Write us and we will prepere it for you
within 48H (5 days a week)

You have to be logged in to use document on demand option.

SEARCH
CZY PRACODAWCA MA PRAWO PRZEPROWADZAĆ BADANIE PRACOWNIKÓW NA OKOLICZNOŚĆ BYCIA POD WPŁYWEM NARKOTYKÓW
date of publication 18-10-2013
Najczęściej w ramach kontroli pracownika przez pracodawcę przeprowadza się badanie na okoliczność bycia pod wpływem alkoholu. Czy istnieje możliwość,  aby wobec tego samego pracownika przeprowadzić badanie na okoliczność bycia pod wpływem narkotyków? Jak pracownik może się bronić przed takim badaniem? I ostatecznie co grozi pracownikowi, który odmówił poddania się takiemu badaniu? 
 
Zasadniczo o ile w przypadku bycia pod wpływem alkoholu sprawa jest prosta, bowiem art. 17 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi nakłada na pracodawcę obowiązek niedopuszczenia pracownika do pracy jeżeli zachodzi uzasadnione podejrzenie, że stawił się on do pracy w stanie po użyciu alkoholu albo spożywał alkohol w czasie pracy. Okoliczności stanowiące podstawę do wydania tej decyzji powinny być podane pracownikowi do wiadomości. Inaczej przedstawia się sytuacja w przypadku obowiązku poddania się pracowników badaniu okoliczność bycia pod wpływem narkotyków. W tym przypadku mamy do czynienia z luką w prawie. Istnieje rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003r.,  w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie, jednakże to rozporządzenie dotyczy jedynie pracowników kierujących pojazdami. Rozporządzenie z dnia 11 czerwca 2003r.  określa wykaz środków działających podobnie do alkoholu oraz warunki i sposób przeprowadzania badań osób kierujących pojazdami lub innych osób, w stosunku do których przeprowadzania badań osób kierujących pojazdami lub innych osób, w stosunku do których zachodzi uzasadnione podejrzenie, że mogły kierować pojazdem, w celu ustalenia obecności, w organizmie osoby badanej, środków działających podobnie do alkoholu. W stosunku do tych pracowników dopuszczalne jest przeprowadzenie trzech rodzajów badań:
1.   badanie śliny;
2.   badanie moczu;
3.   badanie krwi.
 
Tak przeprowadzone badanie pozwala na wykrycie środków działających podobnie do alkoholu jak np. amfetamina czy kokaina.  A co w takim razie z pozostałą resztą pracowników? W jaki sposób mogą być kontrolowani na okoliczność bycia na tzw. haju.? Mimo braku odpowiednich regulacji w tym zakresie, kodeks pracy wprowadził art. 94 pkt. 4 nakładający na pracodawcę obowiązek zapewnienia pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy oraz prowadzić systematycznie szkolenia pracowników w tym zakresie. Na podstawie tego artykułu można stwierdzić, ze obowiązek zapewnienia bezpiecznych i higienicznych warunków pracy dotyczy także kontroli pracownika przez pracodawcę na okoliczność bycia pod wpływem alkoholu czy narkotyków. Wobec odurzonego pracownika, pracodawca powinien zachować się analogicznie jak w przypadku nietrzeźwego- pracodawca przede wszystkim powinien nie dopuścić takiego pracownika do pracy oraz przeprowadzić badania na okoliczność bycia pod wpływem narkotyków.
 
Jeżeli pracownik wyrazi zgodę na przeprowadzenie badania, powinno być wykonane na koszt pracodawcy, w taki sposób by nie naruszać jego dóbr osobistych. Pracownik ma prawo nie zgodzić się na poddanie takim badaniom. Prawo w tym przypadku jest dość ubogie i nie przewiduje negatywnych konsekwencji takiej odmowy. Nie mniej jednak odmowa może stanowić okoliczność obciążającą pracownika. Jeżeli pracodawca w inny sposób udowodni ( np. przez odpowiednich świadków), że pracownik rzeczywiście pojawił się w pracy będąc pod wpływem narkotyków, będzie mogło to stanowić nawet podstawę do tzw. dyscyplinarnego rozwiązania stosunku pracy w trybie art. 52 § 1 pkt. 1 kodeksu pracy.
 
Inaczej przedstawia się sytuacja, gdy w zakładzie pracy dojdzie do wypadku z udziałem pracownika znajdującego się pod wpływem środków odurzających. Zgodnie z art. 21 ust. 3 ustawy z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( tekst. Jedn. Dz.U. z 2009r. nr.167, poz 1322 ze zm.), jeżeli zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że ubezpieczony znajdował się w stanie nietrzeźwości, pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych płatnik składek kieruje ubezpieczonego na badanie niezbędne do ustalenia alkoholu, środków odurzających lub substancji psychotropowych w organizmie. Ubezpieczony jest obowiązany  poddać się temu badaniu. Odmowa poddania się badaniu lub inne zachowanie uniemożliwiające jego przeprowadzenie powoduje pozbawienie prawa do świadczeń, chyba że ubezpieczony udowodni, że miały miejsce przyczyny uniemożliwiające poddanie się temu badaniu.
 
Autor: Joanna Malinowska, aplikant radcowski w Kancelarii Prawa Pracy "Wojewódka i Wspólnicy" Sp.k.
 
Stan prawny: 18 października 2013 roku
Podstawa prawna: Ustawa z 26 czerwca 1974 roku kodeks pracy; Ustawa z dnia 26 października 1982 roku o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi ( Dz. U. 1982r., nr 35, poz. 230);  Ustawa z dnia 30 października 2002r. o ubezpieczeniu społecznych z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych ( Dz.U. z 2009r. nr 167, poz. 1322 ze zm.); Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 11 czerwca 2003r.,  w sprawie wykazu środków działających podobnie do alkoholu oraz warunków i sposobu przeprowadzania badań na ich obecność w organizmie ( Dz. U. z 2003 roku, nr 116, poz. 1104)  
Płatności obsługuje PayU
Unia Europejska radapracownikow.pl | 2O12